Μια βιωματική ματιά στη διαδρομή, τη φύση της συμβουλευτικής και τις προκλήσεις της σύγχρονης κοινωνίας

Η εκπαιδευτική και επαγγελματική μου διαδρομή δεν ακολούθησε ποτέ μια ευθεία γραμμή. Ξεκίνησε από τον τουρισμό, ακολούθησε η διοίκηση επιχειρήσεων, ενώ αργότερα εξειδικεύτηκα στη μη τυπική εκπαίδευση ενηλίκων μέσω του ΕΟΠΠΕΠ. Εκεί, ανάμεσα σε προγράμματα κατάρτισης, οργανωσιακούς στόχους και επαγγελματικές δεξιότητες, συνέβη η πρώτη ουσιαστική μετατόπιση: συνειδητοποίησα ότι πίσω από κάθε ρόλο, τίτλο ή επαγγελματική ανάγκη, υπάρχει πάντα ένα άτομο που παλεύει να σταθεί όρθιο, να διαχειριστεί τις μεταβάσεις του και να βρει το νόημα της ζωής του.

Αυτή η καθημερινή τριβή με τα εκπαιδευόμενα άτομα γέννησε μέσα μου την ευαισθησία και την ανάγκη να πλησιάσω τον άνθρωπο όχι μόνο ως επαγγελματία ή μέλος ενός οργανισμού, αλλά στον ίδιο τον πυρήνα της ύπαρξής του: στον χώρο της ψυχικής υγείας.

Το Βίωμα της Εκπαίδευσης: Από τη θεωρία στην πράξη

Η απόφαση να μπω στον χώρο της ψυχικής υγείας ξεκίνησε από ένα τριετές, ολοκληρωμένο πρόγραμμα στη Συνθετική Συμβουλευτική Ψυχικής Υγείας. Εκεί έμαθα να κοιτάζω το άτομο μέσα από τα δυνατά του σημεία, τους εσωτερικούς του πόρους και την έμφυτη ικανότητά του για ανθεκτικότητα, αντί να εστιάζω αποκλειστικά στο έλλειμμα ή στο σύμπτωμα.

Όμως η εκπαίδευση αυτή δεν έμεινε ποτέ στα όρια μιας θεωρητικής μελέτης:

  • Η εποπτεία και η πρακτική άσκηση: Η συνεργασία μου με κέντρα ψυχικής υγείας και η συνεχής εποπτεία από έμπειρους επαγγελματίες μού προσέφεραν το σταθερό πλαίσιο, τα όρια και την απαραίτητη ασφάλεια στη δουλειά με τα περιστατικά.
  • Η προσωπική θεραπεία: Μέσα από τη δική μου ατομική και ομαδική ψυχοθεραπεία, κλήθηκα να κοιτάξω τα προσωπικά μου τυφλά σημεία, να αναμετρηθώ με τα δικά μου όρια και να βιώσω εκ των έσω τι σημαίνει να είσαι Συμβουλευόμενος/Θεραπευόμενος. Δεν μπορείς να καθοδηγήσεις κανέναν σε μονοπάτια που δεν έχεις περπατήσει ο ίδιος.
  • Η ακαδημαϊκή επιστέγαση: Αρκετά αργότερα, η απόφαση να σπουδάσω ψυχολογία ήρθε να δέσει αυτό το πλούσιο βίωμα με την επιστημονική εγκυρότητα, τη μεθοδολογία και τη θεσμική αναγνώριση που απαιτεί το επάγγελμα.

Η Συμβουλευτική Ψυχικής Υγείας στον κόσμο: Ποιοι τη διαλέγουν και γιατί

Σε διεθνές επίπεδο, η συμβουλευτική ψυχικής υγείας (mental health counseling) έχει πάψει προ πολλού να αντιμετωπίζεται ως ένα απλό παραπλήρωμα ή ως ταμπού (Kaplan et al., 2014). Αντιθέτως, αναγνωρίζεται ως ένας ζωντανός, δυναμικός και αυτόνομος κλάδος πρόληψης, προσωπικής εξέλιξης και υποστήριξης σε κρίσιμες καμπές της ζωής (American Counseling Association [ACA], 2014).

Παγκοσμίως, οι άνθρωποι που ασκούν τη συμβουλευτική σπάνια προέρχονται από μια και μοναδική διαδρομή:

  • Επαγγελματίες δεύτερης καριέρας: Άνθρωποι από τον χώρο της εκπαίδευσης, της διοίκησης επιχειρήσεων, του ανθρώπινου δυναμικού ή των ανθρωπιστικών και κοινωνικών επιστημών, οι οποίοι, βλέποντας τα όρια των τεχνοκρατικών συστημάτων, αποφασίζουν να στραφούν στη βαθύτερη ανθρώπινη επαφή (Μαλικιώση-Λοΐζου, 2017).
  • Άτομα με προσωπικά βιώματα κρίσης: Εκείνοι που μέσα από δικές τους μεταβάσεις, απώλειες ή ριζικές αλλαγές ζωής οδηγήθηκαν στην αυτογνωσία και αποφάσισαν να μετουσιώσουν αυτή τη διαδρομή σε θεραπευτική ενσυναίσθηση — λειτουργώντας ως αυθεντικοί «πληγωμένοι θεραπευτές» (Zerubavel & Wright, 2012).
  • Ψυχολόγοι με προσανατολισμό στην ενδυνάμωση: Επιστήμονες που επιλέγουν να μην παραμένουν μόνο στη διάγνωση και την ταξινόμηση, αλλά λειτουργούν ως ισότιμοι συνοδοιπόροι στη διαδικασία ενδυνάμωσης, αυτοπραγμάτωσης και αλλαγής (ACA, 2014) .

Η Συμβουλευτική Ψυχικής Υγείας στην Ελλάδα

Στην Ελλάδα, η Ελληνική Εταιρεία Συμβουλευτικής αποτελεί τον μοναδικό χώρο που όλα τα άτομα που εργάζονται ως Σύμβουλοι Ψυχικής Υγείας νιώθουν ασφάλεια και σιγουριά. Ένας χώρος συλλογικότητας που εδώ και δεκαετίες διεκδικεί τα αυτονόητα… έξω από εκεί… το τοπίο θολό… (Ελληνική Εταιρεία Συμβουλευτικής [ΕΕΣ], 2026).

Μέσα σε αυτό το θολό, αρρύθμιστο και ανασφαλές επαγγελματικό τοπίο, πολλοί άρτια καταρτισμένοι σύμβουλοι, κυριευμένοι από τον φόβο των νομικών ασαφειών και των πιθανών αμφισβητήσεων, καταφεύγουν εκ των υστέρων σε σπουδές ψυχολογίας. Επενδύουν τεράστιο χρόνο, σημαντικά οικονομικά κεφάλαια και ψυχική ενέργεια μόνο και μόνο για να αποκτήσουν μια τυπική άδεια άσκησης επαγγέλματος ως θεσμική «ασπίδα», παρότι για το καθαρό αντικείμενο της συμβουλευτικής διαθέτουν ήδη εξαιρετικά προσόντα, πολυετή εκπαίδευση, αυστηρή εποπτεία και πλούσια κλινική εμπειρία. Κάτι αντίστοιχο έκανα και εγώ στην πράξη. Οδηγήθηκα στο πτυχίο της ψυχολογίας πρωτίστως ως ανάγκη θωράκισης απέναντι στην κρατική απραξία και λιγότερο από πραγματικό έλλειμμα θεραπευτικών δεξιοτήτων, αποδεικνύοντας πόσο συχνά η έλλειψη σαφούς πλαισίου εξωθεί αξιόλογους ανθρώπους σε έναν επίπονο, ψυχοφθόρο και συχνά περιττό αγώνα δρόμου.

Η αναγκαιότητα σε μια κοινωνία πολλών ταχυτήτων

Στη σύγχρονη πραγματικότητα, η συμβουλευτική δεν αποτελεί πολυτέλεια, αποτελεί ανάγκη επιβίωσης και ψυχικής ισορροπίας. Ζούμε σε μια κοινωνία πολλών ταχυτήτων, όπου η τεχνολογία, η πληροφορία και οι απαιτήσεις της αγοράς κινούνται με καταιγιστικούς ρυθμούς, ενώ ο ανθρώπινος ψυχισμός χρειάζεται χρόνο, παύση και συναισθηματική επεξεργασία για να αφομοιώσει όσα του συμβαίνουν (Zerubavel & Wright, 2012).

Αυτή η διαρκής ασυμβατότητα ταχυτήτων γεννά επαγγελματική εξουθένωση (burnout), χρόνιο stress, μοναξιά και αποξένωση (Han, 2015). Σε έναν κόσμο που απαιτεί διαρκώς επιδόσεις, διαθεσιμότητα και άμεσες απαντήσεις, το δωμάτιο της συμβουλευτικής λειτουργεί ως ένας χώρος συνειδητής επιβράδυνσης. Σε αυτό το ασφαλές καταφύγιο το άτομο μπορεί να κατεβάσει ρυθμούς χωρίς τον φόβο της κριτικής, να ακούσει την εσωτερική του φωνή και να επαναπροσδιορίσει την προσωπική του πυξίδα (Rogers, 1957; Μαλικιώση-Λοΐζου, 2017).

Από Σύμβουλος Ψυχολόγος ή από Ψυχολόγος Σύμβουλος ή τίποτα από τα δύο; Τελικά που κρύβεται η απάντηση;

Το αρχικό ερώτημα παραμένει ζωντανό: «από Σύμβουλος Ψυχολόγος» ή «από Ψυχολόγος Σύμβουλος» ή μήπως τίποτα από τα δύο;

Η δική μου απάντηση είναι ξεκάθαρη: δεν υπάρχει σωστή ή λάθος διαδρομή. Η συμβουλευτική ψυχικής υγείας είναι ένα εξαιρετικά ευρύ, συμπεριληπτικό και πολυδιάστατο πεδίο, το οποίο μπορεί να ασκηθεί -και ασκείται διεθνώς- από μια πληθώρα επαγγελματιών: εκπαιδευτικούς, γιατρούς, κοινωνικούς λειτουργούς, συμβούλους σταδιοδρομίας, ψυχολόγους κ.α.

Αν ξεκινήσεις από την ψυχολογία, την ιατρική ή από άλλες ανθρωπιστικές και κοινωνικές επιστήμες, φέρνεις μαζί σου τη στιβαρή επιστημονική βάση και τη θεωρητική τεκμηρίωση. Αν ξεκινήσεις από τον επιχειρησιακό χώρο ή την εκπαίδευση κ.α. φέρνεις μαζί σου τη γειωμένη εμπειρία, την επικοινωνιακή ευελιξία, την κατανόηση της πραγματικότητας και την άμεση επαφή με τις καθημερινές ανάγκες του ανθρώπου.

Δεν είναι η σειρά των τίτλων στην ταμπέλα που καθορίζει την ποιότητα της παρέμβασης. Είναι το βάθος της εκπαίδευσης, η συνεχής επαγγελματική επιμόρφωση, η συνεχής εποπτεία, η ειλικρινής προσωπική θεραπευτική δουλειά και πάνω απ’ όλα, η αυθεντική διάθεση να σταθείς δίπλα στον άλλον με σεβασμό, παρουσία και ενσυναίσθηση (Zerubavel & Wright, 2012).

Στο τέλος της ημέρας, ο άνθρωπος που κάθεται απέναντί μας δεν συνδέεται με τη σειρά των πτυχίων μας, αλλά με την παρουσία μας.

Βιβλιογραφική Έρευνα και Συγγραφή: Ιωάννης Βλαχάκης, Γ.Γ. Δ.Σ. Ε.Ε.Σ., Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας – Ψυχολόγος ή Ψυχολόγος – Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας.

 

Βιβλιογραφικές Αναφορές

  • American Counseling Association. (2014). 2014 ACA code of ethics. American Counseling Association.
  • Ελληνική Εταιρεία Συμβουλευτικής. (2026). Υπόμνημα ΕΕΣ. Ανάκτηση από: https://hac.com.gr
  • Geller, S. M., & Greenberg, L. S. (2012). Therapeutic presence: A mindful approach to effective therapy. American Psychological Association.
  • Han, B.-C. (2015). The burnout society. Stanford University Press.
  • Kaplan, D. M., Tarvydas, V. M., & Gladding, S. T. (2014). 20/20: A vision for the future of counseling: The new consensus definition of counseling. Journal of Counseling & Development, 92(3), 366–372.
  • Μαλικιώση-Λοΐζου, Μ. (2017). Συμβουλευτική ψυχολογία. Εκδόσεις Πεδίο.
  • McLeod, J. (2019). An introduction to counselling and psychotherapy (6th ed.). Open University Press / McGraw-Hill Education.
  • Rogers, C. R. (1957). The necessary and sufficient conditions of therapeutic personality change. Journal of Consulting Psychology, 21(2), 95–103.
  • Wampold, B. E., & Imel, Z. E. (2015). The great psychotherapy debate: The evidence for what makes psychotherapy work (2nd ed.). Routledge.
  • Zerubavel, N., & Wright, M. O. (2012). The dilemma of the wounded healer: Contemplating therapist vulnerability and boundary issues. Psychotherapy, 49(4), 482–491.
 

Privacy Preference Center

Ελληνική Εταιρεία Συμβουλευτικής
Επισκόπηση Απορρήτου

Η ιστοσελίδα μας χρησιμοποιεί cookies για να μπορούμε να σας προσφέρουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία χρήστη. Οι πληροφορίες των cookies αποθηκεύονται στον browser σας και εκτελούν λειτουργίες όπως η αναγνώρισή σας όταν επιστρέφετε στον ιστότοπό μας και η βοήθεια προς την ομάδα μας να κατανοήσει ποια τμήματα του ιστότοπου βρίσκετε πιο ενδιαφέροντα και χρήσιμα.

Δείτε όλα τα cookies που χρησιμοποιεί η ιστοσελίδα μας εδώ